De gevaren van een vitamine D-vergiftiging door te hoog gedoseerde druppels
Vitamine D is de zonnesupplementatie die je soms nodig hebt, vooral in de grijze Nederlandse maanden. Je leest overal dat het goed is voor je botten, humeur en weerstand.
Dus pak je een flesje druppels, bijvoorbeeld van merken als AOV, Bonusan of Orthica, en je denkt: meer is beter.
Helaas werkt dat niet zo. Te veel van het goede kan flink gevaarlijk zijn. Vooral met de sterke druppels die je online makkelijk vindt, schiet je soms door zonder dat je het doorhebt. Dat is geen pretje en kan serieus schadelijk zijn.
Wat is een vitamine D-vergiftiging?
Een vitamine D-vergiftiging, of hypercalciëmie, klinkt heftig en dat is het ook.
Het betekent dat er te veel calcium in je bloed komt. Je lichaam maakt vitamine D aan onder invloed van zonlicht en haalt het uit voeding en supplementen. Vitamine D zorgt ervoor dat je darmen calcium uit voeding opnemen.
Als je nu extreem veel vitamine D slikt, bijvoorbeeld elke dag een hoge dosis druppels van 50.000 IE, dan blijft je lichaam maar calcium opnemen. Je nieren kunnen dit teveel niet goed verwerken en het calcium gaat zich ophopen in je weefsels en bloed.
Een vitamine D-vergiftiging ontstaat bijna nooit door zonlicht of voeding alleen. Je lichaam regelt dat zelfs bij veel zonuren prima.
Het gevaar zit hem echt in supplementen, vooral in de hogere doseringen die je soms in de orthomoleculaire wereld vindt. Denk aan flesjes van 30 ml met 250 druppels, waarbij elke druppel al 25 microgram (1000 IE) bevat. Als je hier per ongeluk te veel van neemt, bouwt het zich op. Het is niet iets van de een op de andere dag, maar het kan na weken of maanden van te hoge inname ontstaan.
Waarom dit echt belangrijk is om te weten
Het is makkelijk om onbedoeld te veel te nemen. Die druppels zijn vaak geconcentreerd.
Stel, je hebt een flesje van AOV met 25 microgram per druppel. De aanbevolen dosis is misschien 1 of 2 druppels per dag. Maar je leest op een forum dat iemand 10 druppels neemt en zich super energiek voelt.
Je probeert het uit, voelt je inderdaad beter en houdt dit een maand vol.
Opeens voel je je misselijk, hebt je dorst en moet je vaak plassen. Dat zijn eerste signalen. Het is dus belangrijk om te snappen dat die hoge doseringen niet zomaar onschuldig zijn. Veel mensen denken dat vitamine D wateroplosbaar is, net als vitamine C.
Dat is een foute aanname. Vitamine D is vetoplosbaar.
Dat betekent dat je lichaam het opslaat in vetcellen en de lever. Je plast het niet zomaar uit. Als je dus te veel inneemt, bouwt die voorraad zich op totdat het echt te veel wordt.
Op dat moment komt het calcium in je bloed en dat zorgt voor problemen.
Het is dus geen kwestie van ‘even doorplassen’, maar een kwestie van opbouw in je lichaam.
De gevaren en verschijnselen op een rij
Je lichaam geeft signalen als het niet goed gaat. Het begint vaak subtiel.
Je voelt je moe, hebt hoofdpijn of bent misselijk door een vitamineoverschot. Misschien merk je dat je spieren slap aanvoelen of dat je last hebt van constipatie, oftewel verstopping. Dit ontstaat omdat het teveel aan calcium je spijsvertering beïnvloedt.
Je bent sneller geïrriteerd en slaapt slechter. Dit zijn de eerste tekenen dat je dosis te hoog is.
Als je hierdoor blijft doorgaan, worden de klachten erger. Je nieren moeten overuren draaien en kunnen beschadigd raken.
Je kunt nierstenen krijgen. Je bloedvaten kunnen verkalken. Dat klinkt heftig en dat is het ook. In extreme gevallen kan het leiden tot hartritmestoornissen.
Een bekend verhaal is dat van de Noorse man die per ongeluk een verkeerde dosis nam en hier ernstig ziek van werd. Het is geen verhaal uit de lucht, maar een reëel risico bij doses van 50.000 IE per dag of meer, die soms nog worden geadviseerd in ‘cures’.
Meer is niet altijd beter. Vooral bij vetoplosbare vitamines zoals vitamine D kan ophopen voor problemen zorgen.
De signalen op een rij
- Misselijkheid en overgeven
- Veel dorst en vaak plassen
- Spierslapte en zwakte
- Verwarring en hoofdpijn
- Hartritmestoornissen (in ernstige gevallen)
De werking van druppels en de valkuilen
Waarom gebruiken we eigenlijk druppels? Omdat het makkelijk doseren is.
Je kunt het precies afstellen. Veel merken zoals Vitals, Solgar of Orthica verkopen druppels in flesjes van 10 of 30 ml. Een flesje van 30 ml met 250 druppels bevat vaak 25 microgram per druppel.
Dat is 1000 IE. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) is in Nederland 10 microgram.
Dus 1 druppel is al 100x de ADH. Dat is prima, want je hebt soms meer nodig, maar het laat zien hoe geconcentreerd het is. De valkuil zit hem in de sterkte. Je hebt druppels van 12,5 microgram (500 IE), 25 microgram (1000 IE), maar ook van 50 microgram (2000 IE) en soms wel 125 microgram (5000 IE) per druppel.
Stel je hebt een flesje van 30 ml met 250 druppels à 50 microgram. Als je hier per ongeluk 4 druppels neemt in plaats van 1, krijg je 200 microgram (8000 IE) binnen.
Prijsindicaties van druppels
Doe je dat elke dag, zonder dat je bloedwaardes meet, dan bouw je dus een teveel op. Vooral als je ook nog eens vitamine K2 of magnesium toevoegt, beïnvloedt dat de balans. De prijzen variëren.
Een flesje vitamine D druppels van 30 ml van merken als AOV of Bonusan kost gemiddeld tussen de €12 en €18; een belangrijke investering, zeker gezien de impact op de spierkracht.
De sterkere varianten, tot 5000 IE per druppel, zitten vaak rond de €15 tot €22. Online bij supplementenshops zie je vaak aanbiedingen. Koop je een potje van 10 ml met 250 druppels à 25 microgram, dan ben je vaak minder dan €10 kwijt.
De verleiding is dan groot om te denken: "Ik neem er wel een paar extra, voor de zekerheid." Je betaalt voor kwaliteit.
Een merk als Vitals of Solgar gebruikt vaak olievormige druppels (vaak MCT-olie of olijfolie) waardoor de opname beter is. Dit zorgt ervoor dat je lichaam het sneller opneemt, maar het risico op te hoge spiegels blijft.
Een flesje van 30 ml gaat vaak lang mee, soms wel 3 tot 6 maanden bij dagelijks gebruik van 1-2 druppels. De prijs per dosis is dan laag, waardoor je snel geneigd bent om te denken dat het onschuldig is.
Hoe voorkom je een teveel?
De beste manier om een vitamine D-vergiftiging te voorkomen, is door je dosis af te stemmen op je behoefte. Net als bij te veel vitamine A tijdens de zwangerschap, is die behoefte voor iedereen anders.
Een vrouw van 30 die veel buiten komt, heeft minder nodig dan een man van 60 die in een kantoor werkt. Zelfs in de zomer kan je voorraad op zijn. De enige manier om dit echt zeker te weten, is door je bloedwaardes te laten testen.
Vraag je huisarts naar je 25-OH vitamine D spiegel. Waarden tussen de 50 en 80 nmol/L zijn ideaal voor de meeste mensen.
Als je een test hebt gedaan en je zit onder de 50 nmol/L, dan kan een arts of therapeut een hogere dosis adviseren. Dit is vaak tijdelijk. Denk aan 20 tot 50 microgram per dag voor een aantal weken. Daarna bouw je af naar een onderhoudsdosering. Gebruik je druppels?
Dan is het zaak om echt te tellen. Gebruik een maatbeker of een pipet als je twijfelt. Vertrouw niet op het gevoel dat ‘een extra druppel wel goed is’.
Praktische tips voor veilig gebruik
- Meet je bloedwaardes: Laat je 25-OH vitamine D testen bij de huisarts of via een orthomoleculaire therapeut. Dit kost vaak tussen de €30 en €50.
- Houd een dagboek bij: Noteer hoeveel druppels je neemt. Zeker als