Symptomen van een mangaanvergiftiging: Neurologische klachten bij lassers
Een lasser die 's avonds moeilijk zijn woorden vindt en een fijn trillende hand heeft. Dat klinkt heftig, en dat is het ook.
Het is vaak het begin van een mangaanvergiftiging, een aandoening die vooral bij beroepsmatige lassers voorkomt. Het ontstaat stiekem, door jarenlang onbeschermd te werken met lasrook die het giftige mangaan bevat. Je merkt er in het begin weinig van, maar langzaam sluipen de klachten erin.
Mangaan is op zichzelf een essentieel mineraal. Je hebt het nodig voor je botgezondheid en stofwisseling.
In een orthomoleculaire visie draait alles om de juiste balans: te weinig is niet goed, maar te veel is giftig voor je zenuwstelsel. Bij lassers stapelt het metaal zich op in de hersenen, met name in de basale kernen, een gebied dat cruciaal is voor je motoriek.
Waarom dit zo belangrijk is voor lassers
Als jij laswerk doet, loop je ongemerkt risico. De rook die ontstaat bij het lassen van staal of ijzer bevat fijne mangaandeeltjes.
Zonder de juiste bescherming adem je die dag in, dag uit in. Het is geen acute vergiftiging die je na één dag voelt; het is een sluipend proces dat soms jaren duurt. Wat het extra belangrijk maakt, is dat de schade vaak onomkeerbaar is.
Zodra de neurologische klachten eenmaal duidelijk zijn, is het moeilijk om alles terug te draaien.
Preventie is dus het allerbelangrijkste. Maar ook voor degenen die al klachten hebben, is het zaak om snel te handelen. Een vroege herkenning kan veel leed besparen. Denk aan de impact op je leven.
Je bent lasser, dat is je vak. Je handen en je oog-handcoördinatie zijn je gereedschap.
Als die niet meer functioneren zoals het hoort, staat je hele carrière op de tocht. Dit onderwerp raakt dus niet alleen je gezondheid, maar ook je bestaanszekerheid.
De klachten: hoe ontstaat het en wat voel je?
De symptomen van mangaanvergiftiging lijken in de beginfase vaak op die van de ziekte van Parkinson. Dat maakt het lastig te herkennen.
Het begint vaak met zogenaamde 'mangaan-buikgriep': misselijkheid, hoofdpijn en lusteloosheid. Veel mensen schrijven dit toe aan een drukke week of verkoudheid. De echte neurologische klachten ontwikkelen zich langzaam.
Je merkt dat je bewegingen minder soepel worden. Je looppatroon verandert, je wordt wat strammer.
Het typische 'mangaan-loopje' is een waggelende, brede pas. Je voelt je spieren strakker worden, vooral in je benen. Daarnaast zijn er de mentale klachten. Veel mensen met een mangaanvergiftiging worden prikkelbaar, humeurig en hebben last van stemmingswisselingen.
Soms ontstaat er een 'mangaan-psychose', met verwardheid en hallucinaties. Dit vertoont gelijkenissen met de symptomen van een kopervergiftiging; dit alles bij elkaar wordt het 'manganisme' genoemd.
Hieronder vind je een overzicht van de meest voorkomende klachten. Herken je er een paar bij jezelf of een collega? Wacht dan niet langer en ga naar de bedrijfsarts.
- Stijve spieren, met name in de kuiten en rug
- Een beverige hand (tremor) bij het uitvoeren van fijne taken
- Moeite met het starten van bewegingen (traagheid)
- Onzeker looppatroon en struikelen
- Gewichtsverlies en vermoeidheid
- Geheugenproblemen en moeite met concentreren
De werking: wat doet mangaan in je lichaam?
Mangaan is een metaal dat je lichaam normaal gesproken goed kan reguleren.
Je neemt het op via voeding, zoals noten, pitten en volkoren granen. Je nieren en lever zorgen ervoor dat overtollig mangaan wordt afgevoerd. Het probleem bij lassers is de extreme hoeveelheid die via de longen direct in het bloed komt.
Eenmaal in het bloed, reist het mangaan naar je hersenen. Het kruist de bloed-hersenbarrière en hoopt zich op in de basale kernen.
Dit zijn diepe hersengebieden die je motoriek aansturen. Het mangaan zorgt daar voor ontstekingen en beschadigt de zenuwcellen, wat kan leiden tot symptomen van een mangaan-toxiciteit.
Het verstoort de signalen tussen hersenen en spieren. Je lichaam probeert dit te bestrijden. Het maakt ontstekingsremmende stoffen aan en probeert het metaal te binden aan eiwitten. Maar bij langdurige blokkade van de uitstroom, zoals bij intensief laswerk zonder bescherming, verliest dit gevecht.
De schade stapelt zich op en wordt steeds zichtbaarder. Het is een complex proces.
Het werkt in op je dopaminehuishouding. Dopamine is de stof die zorgt voor soepele bewegingen en een goed humeur. Door de beschadiging in de hersenen, vermindert de werking van dopamine. Dat verklaart de Parkinson-achtige klachten en de stemmingswisselingen.
Wat kun je eraan doen? Behandeling en herstel
Volledig herstel is helaas niet altijd mogelijk. De schade aan de hersenen kan blijvend zijn.
De eerste stap is altijd het stoppen van de blootstelling. Als je nog steeds lasrook inademt, heeft elke behandeling weinig zin. De bedrijfsarts moet het werk aanpassen of stilleggen. Er is geen specifiek 'tegengif' voor mangaanvergiftiging.
De behandeling is erop gericht de klachten te verminderen en het lichaam te ondersteunen. Soms wordt er een chelatietherapie ingezet.
Dit is een medische behandeling waarbij stoffen worden toegediend die het mangaan uit het bloed binden en via de urine afvoeren.
Dit is een zwaar proces en alleen voor ernstige gevallen. In de orthomoleculaire wereld kijken we naar ondersteuning van het lichaam. Dit is geen vervanging van medische zorg, maar een aanvulling.
Denk aan antioxidanten die helpen de ontstekingsreactie in de hersenen te verminderen. Vitamine E en vitamine C zijn hier bekende spelers in.
Ze helpen de cellen te beschermen tegen oxidatieve stress. Ook het mineralenspectrum is belangrijk; denk bijvoorbeeld aan de relatie tussen koper en haarkleur. Het gaat om balans.
Calcium en ijzer kunnen de opname van mangaan in de darmen remmen.
Een supplement met een goede mix van mineralen kan helpen om de balans te herstellen. Producten zoals Orthica Orthomoleculair Mineralen Complex of Bonusan Mineralen Komplex bieden een breed spectrum.
Een potje van 90 capsules kost zo rond de €25,-. Dit helpt je lichaam om weer in balans te komen.
Vergeet de lever niet. Die is cruciaal voor de ontgiftiging. Voedingsmiddelen zoals knoflook, ui en cruciferen (broccoli, boerenkool) ondersteunen de leverfunctie. Supplementen zoals Garcinia Cambogia of Milk Thistle (Mariadistel) worden vaak gebruikt voor leverondersteuning.
Een flesje Milk Thistle extract van 60ml van een merk als A. Vogel kost ongeveer €15,-. Dit zorgt ervoor dat je ontgiftigingspaden optimaal werken.
Praktische tips voor preventie en vroegsignalering
De beste behandeling is voorkomen. Als lasser moet je jezelf zien als een atleet die zijn lichaam optimaal wil beschermen.
Het gaat hier niet alleen om je longen, maar om je hele zenuwstelsel. Neem je eigen veiligheid dus extreem serieus.
- Investeer in de juiste lasmasker. Ga voor een masker met een P3-filtersysteem dat specifiek mangaandeeltjes tegenhoudt. Een goed halfgelaatsmasker van 3M of MSA Safety kost tussen de €50 en €100. Goedkoper is duurkoop.
- Goede afzuiging is goud waard. Zorg dat je altijd werkt met een afzuigarm die direct bij de lasboog zit. Thuis in de schuur? Koop een mobiele afzuiger van bijvoorbeeld Festool of Metabo (rond de €300-€500). Dit haalt het leeuwendeel van de rook weg.
- Doe regelmatig bloedonderzoek.
- Laat je bloedwaardes controleren op mangaan. Doe dit eens per jaar bij intensief laswerk. De bedrijfsarts kan dit aanvragen. Wees proactief en vraag er zelf om.
- Let op je collega's. Herken je de klachten bij een maat? Spreek hem erop aan. Het is vaak moeilijk om je eigen klachten te zien. Samenwerken aan veiligheid voorkomt leed.
- Ondersteun je lichaam. Eet voldoende eiwitten en mineralen. Een basis supplement van hoge kwaliteit helpt je lichaam om eventuele gifstoffen beter af te voeren. Kijk naar merken als Sol